Chia sẻ nội dung:
Vì sao Trung Quốc giảm mạnh nhập tôm hùm Canada và tăng gấp đôi mua từ Việt Nam?
Vì sao Trung Quốc giảm mạnh nhập tôm hùm Canada và tăng gấp đôi mua từ Việt Nam?
Năm 2025 ghi nhận một bước ngoặt lớn trong cơ cấu nhập khẩu tôm hùm của Trung Quốc. Trong khi Canada – quốc gia từng chiếm 40–50% thị phần – bị giảm một nửa sản lượng xuất sang Trung Quốc, thì Việt Nam lại tăng gấp đôi lượng cung ứng và vươn lên vị trí số một.
Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc, tổng nhập khẩu tôm hùm năm 2025 đạt gần 70.000 tấn, tăng khoảng 10.000 tấn so với năm 2024. Tuy nhiên, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô mà là sự thay đổi nhanh chóng trong bản đồ nguồn cung.
Năm 2024, Canada dẫn đầu với gần 27.000 tấn, chiếm khoảng 44% tổng lượng nhập khẩu của Trung Quốc. Việt Nam đứng thứ hai với gần 11.000 tấn, tương đương khoảng 18%.
Sang năm 2025, cán cân đảo chiều. Việt Nam xuất sang Trung Quốc hơn 24.000 tấn, chiếm khoảng 34% thị phần và trở thành nhà cung cấp lớn nhất. Ngược lại, Canada giảm xuống còn hơn 15.000 tấn (khoảng 22%). Mỹ đạt gần 10.000 tấn (14%), còn Úc tăng mạnh lên gần 7.000 tấn (10%).
Nguyên nhân chính: Thuế 25% với thủy sản Canada
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), nguyên nhân chủ yếu đến từ chính sách thuế. Từ ngày 20-3-2025, Trung Quốc áp mức thuế bổ sung 25% đối với nhiều mặt hàng thủy sản Canada, trong đó có tôm hùm.
Khi chi phí nhập khẩu từ Canada tăng mạnh, các nhà nhập khẩu Trung Quốc buộc phải tìm nguồn thay thế tối ưu hơn về giá và tính ổn định. Trong bối cảnh đó, Việt Nam nổi lên nhờ:
- Khoảng cách địa lý gần
- Thời gian giao hàng nhanh
- Linh hoạt lô hàng
- Phù hợp với sản phẩm sống và tươi
Lợi thế logistics trở thành yếu tố quyết định, đặc biệt với phân khúc tôm hùm tươi sống phục vụ nhà hàng cao cấp.
Năm 2025, tổng giá trị tôm Việt Nam xuất sang Trung Quốc và Hong Kong đạt 1,3 tỉ USD, tăng 55% so với năm 2024.
Trong đó, tôm hùm xanh đóng vai trò chủ lực với kim ngạch 840 triệu USD, tăng tới 131% so với năm trước. Đây là động lực chính giúp Việt Nam chiếm lĩnh thị phần trong giai đoạn Canada gặp bất lợi thuế quan.
Năm 2026: Cạnh tranh sẽ khốc liệt hơn
Bước sang năm 2026, đà tăng trưởng vẫn được duy trì. Riêng tháng 1-2026, xuất khẩu tôm hùm xanh sang Trung Quốc và Hong Kong đạt khoảng 100 triệu USD, tăng 6% so với cùng kỳ.
Tuy nhiên, nếu từ tháng 3-2026 mức thuế 25% với Canada được gỡ bỏ, thị trường có thể thay đổi nhanh chóng. Canada có khả năng giành lại thị phần ở phân khúc cao cấp và quà biếu, trong khi Úc tiếp tục củng cố vị thế sau khi quan hệ thương mại được khôi phục.
Trước áp lực cạnh tranh gia tăng khi Canada có thể được gỡ bỏ thuế và các nguồn cung khác củng cố vị thế, doanh nghiệp Việt Nam muốn giữ vững thị phần tại Trung Quốc cần tập trung vào việc duy trì chất lượng ổn định, chuẩn hóa quy cách sản phẩm theo yêu cầu thị trường, tối ưu hóa logistics đối với hàng sống và hàng tươi nhằm đảm bảo tốc độ và độ tươi khi giao nhận, đồng thời tăng cường kết nối trực tiếp với các hệ thống phân phối hiện đại để nâng cao độ phủ và kiểm soát tốt hơn chuỗi cung ứng.
VASEP nhận định: năm 2025 cho thấy Trung Quốc sẵn sàng gia tăng nhập khẩu khi phân khúc cao cấp phục hồi. Nhưng năm 2026 sẽ là giai đoạn kiểm nghiệm thực lực. Doanh nghiệp nào giữ được chất lượng, tốc độ giao hàng và độ phủ kênh phân phối sẽ là bên giữ được thị phần khi Canada quay lại cuộc chơi và cạnh tranh trở nên gay gắt hơn.