Chia sẻ nội dung:

Xuất khẩu tôm sang Mỹ giảm sâu, Trung Quốc tăng mạnh nhập khẩu: Điều gì đang xảy ra?

Xuất khẩu tôm sang Mỹ giảm sâu, Trung Quốc tăng mạnh nhập khẩu: Điều gì đang xảy ra?

Trong tháng 2/2026, xuất khẩu tôm Việt Nam sang Mỹ giảm tới 61%, trong khi thị trường Trung Quốc lại tăng trưởng đột biến. Sự dịch chuyển này đang phản ánh rõ những thay đổi trong cấu trúc thị trường và động lực tăng trưởng của ngành tôm.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 2/2026 kim ngạch xuất khẩu tôm đạt gần 310 triệu USD, tăng 17% so với cùng kỳ. Lũy kế 2 tháng đầu năm đạt 690 triệu USD, tăng 20%.

Dù tốc độ tăng có chậm lại so với tháng 1 do ảnh hưởng của kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, tổng thể ngành tôm vẫn duy trì đà tăng tích cực. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là sự thay đổi rõ rệt về cơ cấu thị trường.

Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất, với kim ngạch tháng 2 đạt 168 triệu USD, tăng 131%. Lũy kế 2 tháng đạt 309 triệu USD, chiếm khoảng 45% tổng xuất khẩu tôm của Việt Nam.

Ngược lại, thị trường Mỹ ghi nhận mức giảm mạnh. Tháng 2 chỉ đạt 16 triệu USD, giảm 61%; lũy kế 2 tháng đạt gần 60 triệu USD, giảm 22%. Các thị trường khác như Nhật Bản và Hàn Quốc cũng giảm, trong khi EU duy trì tăng trưởng ổn định.

Một trong những điểm nổi bật đầu năm 2026 là sự tăng trưởng mạnh của nhóm tôm hùm. Tổng kim ngạch xuất khẩu tôm hùm đạt 259 triệu USD trong 2 tháng, tăng 65% so với cùng kỳ. Trong đó, tôm hùm xanh đạt 206 triệu USD, tôm hùm bông và các loại khác cũng tăng mạnh. Đây là nhóm sản phẩm có giá trị cao, phù hợp với nhu cầu tiêu thụ tại Trung Quốc, đặc biệt trong giai đoạn trước và sau Tết.

Trong khi đó, tôm thẻ chân trắng – mặt hàng chủ lực – chỉ tăng nhẹ 4,5%, đạt 341,5 triệu USD. Điều này cho thấy động lực tăng trưởng của ngành không còn phụ thuộc hoàn toàn vào sản phẩm truyền thống, mà đang mở rộng sang các phân khúc giá trị cao hơn.

Sự sụt giảm mạnh tại thị trường Mỹ chủ yếu đến từ các yếu tố chính sách và kỹ thuật. Kết quả rà soát chống bán phá giá mới nhất khiến một số doanh nghiệp chịu mức thuế lên tới 25,76%, trong khi các doanh nghiệp khác áp dụng mức khoảng 4,58%. Điều này làm tăng chi phí và khiến nhà nhập khẩu thận trọng hơn.

Bên cạnh đó, Mỹ cũng áp dụng thêm thuế nhập khẩu bổ sung 10% trong thời hạn 150 ngày từ cuối tháng 2/2026, tạo thêm áp lực lên giá bán và sức cạnh tranh của tôm Việt Nam. Ngoài yếu tố thuế, các quy định kiểm soát kỹ thuật như tiêu chuẩn kháng sinh, HACCP, truy xuất nguồn gốc cũng được siết chặt, làm gia tăng rủi ro và chi phí cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Diễn biến đầu năm 2026 cho thấy trục tăng trưởng của ngành tôm đang dịch chuyển rõ về phía Trung Quốc và EU, trong khi Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc trở nên thận trọng hơn.

Trong thời gian tới, khi hoạt động sản xuất và giao hàng ổn định trở lại sau Tết, xuất khẩu tôm có thể cải thiện về nhịp độ. Tuy nhiên, khả năng tăng trưởng mạnh sẽ phụ thuộc vào việc tận dụng tốt nhu cầu từ thị trường Trung Quốc, giữ vững thị phần tại EU và đẩy mạnh các sản phẩm giá trị cao như tôm hùm.

Trước những biến động về thuế quan, kỹ thuật và chi phí logistics, ngành tôm Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải linh hoạt điều chỉnh chiến lược thị trường và cơ cấu sản phẩm để duy trì đà tăng trưởng bền vững.