Trong nuôi trồng thủy hải sản, vôi là vật tư quen thuộc, được sử dụng để cải tạo đáy ao, ổn định pH và hỗ trợ môi trường nước. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít hộ nuôi vẫn sử dụng lẫn lộn giữa vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp do thiếu thông tin kỹ thuật hoặc vì chênh lệch giá thành. Việc nhầm lẫn này có thể khiến môi trường ao biến động mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tôm cá và hiệu quả sản xuất.

Vôi nông nghiệp: Được dùng cho môi trường sinh học

Vôi nông nghiệp được sản xuất phục vụ đất trồng và ao nuôi, với thành phần chính là canxi cacbonat, canxi oxit hoặc dolomite. Điểm quan trọng của loại vôi này là hàm lượng kim loại nặng thấp, độ mịn cao và khả năng tan đều trong nước.

Trong ao nuôi, vôi nông nghiệp giúp nâng pH một cách từ từ, cải thiện nền đáy, bổ sung khoáng và hỗ trợ hệ vi sinh có lợi phát triển. Nhờ đó, môi trường nước ổn định hơn, tôm cá giảm stress, khả năng bắt mồi và tăng trưởng được cải thiện. Đây là loại vôi được thiết kế để phù hợp với hệ sinh thái ao nuôi.

Vôi công nghiệp: Phục vụ cho công trình

Ngược lại, vôi công nghiệp được sản xuất cho các lĩnh vực như xây dựng, luyện kim hoặc xử lý nước thải. Mục tiêu của loại vôi này là đáp ứng yêu cầu kỹ thuật cơ học, không phải sinh học.

Vôi công nghiệp thường ở dạng cục hoặc bột thô, khó phân tán đều khi đưa vào ao. Ngoài ra, do quy trình sản xuất không ưu tiên tiêu chuẩn an toàn sinh học, loại vôi này có thể chứa tạp chất hoặc kim loại nặng.

Khi sử dụng cho ao nuôi, vôi công nghiệp dễ gây tăng pH đột ngột, làm tôm cá bị sốc môi trường và phá vỡ cân bằng vi sinh.

Những tác động thực tế đến ao nuôi

Sự khác biệt lớn nhất giữa hai loại vôi thể hiện rõ trong môi trường nước. Vôi nông nghiệp giúp ổn định pH, duy trì độ kiềm và hỗ trợ hệ vi sinh đáy ao. Điều này góp phần hạn chế khí độc tích tụ, tạo nền tảng môi trường ổn định cho suốt vụ nuôi.

Trong khi đó, việc dùng vôi công nghiệp có thể khiến pH dao động mạnh, làm vi sinh có lợi suy giảm và khí độc như NH₃, H₂S dễ phát sinh. Ở giai đoạn tôm cá còn nhỏ, những biến động này có thể dẫn đến ăn yếu, chậm lớn hoặc chết rải rác.

Giá rẻ nhưng đầy rủi ro

Một lý do khiến vôi công nghiệp vẫn được sử dụng là giá thành thấp và dễ mua. Tuy nhiên, khoản tiết kiệm ban đầu này thường phải trả bằng chi phí xử lý môi trường tăng cao, sử dụng thêm hóa chất và công lao động.

Trong nhiều trường hợp, tổng chi phí phát sinh còn lớn hơn nhiều so với việc đầu tư đúng vôi nông nghiệp ngay từ đầu.

Bảng so sánh vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp